Astrolabium gemaakt door of toebehoord hebbende aan Zacharias Jansen

Instrument van verschillende metalen voor graadmeting gevormd zoals een groot plat rond horloge. Met inscriptie 'ZACHARIAS JANSEN MIDELBURG ANNO 1636'. Limbus: indeling in 2 x 1-12 uren en 0-90-0-90 graden. Index zonder gradenindeling. Rete: Ecliptica met de namen en tekens van de dierenriem. Daarbinnen, met naame en teken, 15 vaste sterren en daarbuiten 20 vaste strren. Timpaan: twee schijven voor poolhoogten 49 en 52 graden, 46 en 55 graden. Noord-zuidmeridiaan, horizon rectus, kreeftskeerkring, evenaar, steenbokskeerkring, horizon obliquus, hoogteparallellen, azimutlijnen, dageraadslijn, schemeringslijn, lijnen van de twaalf huizen (I-XII), lijnen van de 1-12 uren. Mater: inscriptie. Dorsum: Rand waarop de namen van de dierenriem, maanden en dagen en schaalverdeling 90-0-90-0 graden. Bovenste helft: 1-12 uren. Onderste helft: schaduwkwadrant. Alhidade zonder gradenindeling.

  • Soort kunstwerkastrolabium
  • ObjectnummerNG-KOG-1691
  • Afmetingendiameter 6,5 cm

Identificatie

  • Titel(s)

    Astrolabium gemaakt door of toebehoord hebbende aan Zacharias Jansen

  • Objecttype

  • Objectnummer

    NG-KOG-1691

  • Beschrijving

    Instrument van verschillende metalen voor graadmeting gevormd zoals een groot plat rond horloge. Met inscriptie 'ZACHARIAS JANSEN MIDELBURG ANNO 1636'. Limbus: indeling in 2 x 1-12 uren en 0-90-0-90 graden. Index zonder gradenindeling. Rete: Ecliptica met de namen en tekens van de dierenriem. Daarbinnen, met naame en teken, 15 vaste sterren en daarbuiten 20 vaste strren. Timpaan: twee schijven voor poolhoogten 49 en 52 graden, 46 en 55 graden. Noord-zuidmeridiaan, horizon rectus, kreeftskeerkring, evenaar, steenbokskeerkring, horizon obliquus, hoogteparallellen, azimutlijnen, dageraadslijn, schemeringslijn, lijnen van de twaalf huizen (I-XII), lijnen van de 1-12 uren. Mater: inscriptie. Dorsum: Rand waarop de namen van de dierenriem, maanden en dagen en schaalverdeling 90-0-90-0 graden. Bovenste helft: 1-12 uren. Onderste helft: schaduwkwadrant. Alhidade zonder gradenindeling.

  • Opschriften / Merken

    • datum, m. mater: ‘1636’
    • signatuur, m. mater: ‘ZACHARIAS JANSEN MIDELBURG ANNO 1636’

Vervaardiging

  • Vervaardiging

    Duitsland (mogelijk)

  • Datering

    1600 - 1636

  • Zoek verder op

Materiaal en techniek

  • Afmetingen

    diameter 6,5 cm

Toelichting

  • Zacharias Jansen, geboren ca. 1588, was brillenslijper en kramer (en valsemunter) te Middelburg. Zijn naam is in verband gebracht met de uitvinding van de telescoop. Vast staat slechts, dat hij een dergelijk instrument in zijn bezit heeft gehad. Een in het Zeeuws Museum bewaarde telescoop (inv.nr. G 1717) wordt aan hem toegeschreven. Volgens de huwelijksacte van zijn zoon, zou Zacharias Jansen vóór 1634 zijn overleden (Rooseboom, p 80. Nagtglas geeft als sterfjaar 1642, p 476). Het jaargal op de mater is echter ondubbelzinnig '1636'. Overigens vertoont het astrolabium veel overeenkomst met Duitse astrolabia uit de tweede helft van de zestiende eeuw. De inscriptie lijkt dan ook betrekking te hebben op de eigenaar van het instrument en niet op de maker. Misschien dat Zacharias het heeft aangeschaft tijdens een vaqn zijn Duitse reizen (Frankfurter Messe,1608, Ernst p. 32!).

Dit werk gaat over

  • Persoon

  • Onderwerp

  • Plaats

  • Periode

    1636

Verwerving en rechten

  • Credit line

    Bruikleen van het Koninklijk Oudheidkundig Genootschap

  • Copyright

    Publiek domein

Documentatie

  • Documentatiemap

Duurzaam webadres

Vragen?

Ziet u een fout? Of heeft u extra informatie over dit object? Laat het ons weten!
  • Astrolabium gemaakt door of toebehoord hebbende aan Zacharias Jansen
  • Astrolabium gemaakt door of toebehoord hebbende aan Zacharias Jansen
  • Astrolabium gemaakt door of toebehoord hebbende aan Zacharias Jansen
  • Astrolabium gemaakt door of toebehoord hebbende aan Zacharias Jansen
  • Astrolabium gemaakt door of toebehoord hebbende aan Zacharias Jansen