De aflijvige heren: portretten van de gouverneurs generaal van Nederlandsch Indie, stille getuigen van ruim drie eeuwen Nederlands koloniaal verleden in Zuid Oost Azie : de tijden veranderd, de gezichten gespaard

Abstract

"Japan capituleerde op 15 augustus 1945. Soekarno las in de ochtend van 17 augustus 1945 een boodschap voor waarin Indonesië onafhankelijk werd verklaard. De laatste gouverneur-generaal door de Nederlandse kroon over Nederlands Oost-Indië benoemd kreeg op 16 oktober 1945 ontslag uit deze functie. In de tweede helft van 1995 is het [...] een halve eeuw geleden dat een langdurige periode van materiële en bestuurlijke verbondenheid van Nederland met Azië werd beëindigd. De verbondenheid was daarmee nog niet afgesloten. De formele souvereiniteitsoverdracht kon eerst in 1949 plaatsvinden nadat twee politionele acties waren gestreden en een sociaal-psychologisch proces op gang was gekomen. Dit proces kreeg verder vorm tijdens de afwikkeling van de Nieuw Guinea-kwestie. [...] Met het verdwijnen van deze laatste sporen van koloniale invloed kwam de weg vrij voor een normale verhouding tussen twee onafhankelijk souvereine naties, maar gevoeligheden en emotionele verbondenheid hebben een lang leven. [...] Veel uit de Nederlandse koloniale geschiedenis is sindsdien vergeten of in de herinnering aangepast. Veel informatie is ook bewaard en krijgt, een halve eeuw na dato, groeiende belangstelling. [...] [Zo ook] een galerij van staatsieportretten [van de gouverneurs-generaal van het voormalige Nederlands-Indië, die] in de regeringsgebouwen in Batavia hingen. Deze [...] bestaat nog steeds en vormt als zodanig een interessante bron van informatie over die koloniale periode. De totale serie vormt een historisch monument. Bij de souvereiniteitsoverdracht in 1949 zijn de portretten door de Nederlanders ingepakt en naar Nederland verzonden. Ze kwamen in mei 1950 in Amsterdam aan waar ze aan het Rijksmuseum zijn overgedragen. Daar zijn ze merendeels in depot [opgeslagen] en raakten ze van lieverlee in verval. Toch bestaat er belangstelling voor deze schilderijen, enkele ervan komen zelfs weer tevoorschijn. Het Rijksmuseum zelf heeft er 11 opgenomen in de permanente VOC-opstelling [...]. Het ligt bovendien in de bedoeling een aantal van de portretten in de vaste opstelling van de 19/20e eeuw [...] op te nemen. [...] Gepoogd wordt in het licht van de verdergaande tijd en de inmiddels veranderde verhoudingen de portrettengalerij van de gouverneurs-generaal als een historisch monument te beschrijven, de opeenvolgende gouverneurs-generaal kort te schetsen wat betreft hun levensloop, daden en historisch belang en een zo volledig mogelijke iconografie samen te stellen van de in de galerij opgenomen ambtsdragers. Bij de beschrijving van de galerij en de portretten is ernaar gestreefd om, gebaseerd op enige studie, een overzicht te geven van beschikbare en achterhaalbare informatie. Dat overzicht vormt slechts een bescheiden deel van het boek, meer ruimte is besteed aan geschreven portretten van de opeenvolgende gouverneurs-generaal als brandpunt van Nederlandse macht en onmacht in Azië, waarmee een beknopte geschiedenis van het Nederlandse optreden gedurende ruim drie eeuwen in Azië ontstaat en bovendien iets van de ontstaansgeschiedenis van de Republik Indonesia zichtbaar wordt"-- Introduction (pages 4-6).