Komt pelgrims, komt hier: devotioneel drukwerk voor bedevaartsplaatsen in Vlaanderen en Brabant (1500-1850)

Uittreksel

"Dit boek biedt een historische studie van het religieuze drukwerk voor plaatsgebonden devoties, gelegen op het grondgebied van het graafschap Vlaanderen en het hertogdom Brabant, vervaardigd in de periode van de zestiende tot de achttiende eeuw. Dankzij een hoge concentratie aan producenten en afnemers van drukwerk en de aanwezigheid van wijdvertakte communicatienetwerken stond gelovigen en bedevaartgangers in de talrijke cultusplaatsen in deze regio een ruime keuze aan devotioneel en promotioneel drukwerk ter beschikking. Aanvankelijk, vanaf de eerste helft van de zestiende eeuw, ging het voornamelijk om bedevaartvaantjes, maar vanaf de wederopbloei van de heiligenverering tijdens de contrareformatie werd het aanbod verrijkt met boekjes, gebedsblaadjes, bedevaartprenten en -vaantjes. Deze rijk geïllustreerde studie bespreekt de verschillende functies en betekenissen die de afnemers en gebruikers aan dit bedevaartdrukwerk hebben toegeschreven en welke veranderingen dit medium in de loop der eeuwen onderging. De auteur beschrijft de belangrijkste evoluties inzake inhoud, vorm, bestemming en reikwijdte van de verschillende infromatiedragers binnen hun specifieke historische, ideologische, rituele en ruimteijke context. Ondanks een lange traditie van etnografische belangstelling voor oude devotiegrafiek, bleef het onderzoek naar bedevaartdrukwerk tot nu toe gefragmenteerd. Het voorliggende werk geeft een ongezien volledig overzicht van het beeld- en tekstmateriaal dat in Brabant en Vlaanderen ten behoeve van het bedevaartwezen werd gedrukt. Zodoende legt het ook een brede basis voor verder onderzoek."-- Publisher, page 4 of cover.

Inhoud

Een levenslange passie voor bedevaartvaantjes : de plaats van Komt pelgrims, komt hier in het oeuvre van Alfons Thijs / Guido Marnef -- Le bon Dieu est dans le détail : Komt pelgrims, komt hier van Alfons Thijs tussen lokale etnografie en internationaal onderzoek / Jonas Van Mulder -- Over woorden en objecten : gedrukt beeld- en tekstmateriaal voor bedevaartcultussen. Een begankenis van woorden voor het begrip bedevaart ; Bedevaartvaantjes ; Bedevaartprenten en andere plaatsgebonden devotieprenten ; Bedevaartgerelateerd tekstmateriaal ; Liederen op vliegende bladen ; Devotieblaadjes ; Planodrukken voor bedevaartgangers en thuisblijvers -- Constanten en verschuivingen : bedevaartdrukwerk in Brabant en Vlaanderen van haar opkomst tot 1648. In den beginne was er het bedevaartvaantje ; Bedevaartpublicaties in de sfeer van katholieke restauratie en contrareformatorische actie (c. 1585-1648) ; Vaantjes voor gevestigde Mariaoorden ; Mariale bedevaartprenten: een Brabantse traditie ; Drukgrafiek en boekjes voor opkomende mariale bedevaartcultussen ; Propageren met overwonnen schroom: niet-mariale heiligencultussen ; Vaantjes en het onwrikbare vertrouwen in beschermheiligen ; Nieuwe sporen van vaantjes ; Bedevaartprenten voor heiligencultussen -- Van strijd naar verdieping : een divers aanbod in de context van gestabiliseerde confessionele verhoudingen (midden zeventiende-einde achttiende eeuw). Christocentrische bedevaartcultussen. Multimedia: vaantjes, prenten en teksten voor de cultus van het H. Bloed te Hoogstraten ; Vaantjes en boekjes voor Asse, Hakendover en Hoboken ; Miraculeuze hosties, zaligmakers en wonderkruisen: prenten en teksten ; Cultussen in het vaandel ; Cultussen ingeprent ; Cultussen te boek gesteld -- Mariale bedevaartplaatsen. Voortbouwen op bestaande fundamenten ; Een trage start? : beeld en tekst voor gevestigde bedevaartplaatsen na 1648 ; Een nieuwe start : uitgaven verspreid rond nieuwe of gerevitaliseerde bedevaartcultussen ; Een vast geloof in vaantjes ; Een beroep op prenten ; Nieuwe lectuur over onbeschreven bedevaartcultussen -- Grafiek en tekst voor heiligencultussen. Heilige martelaren en belijders met een algemene verering ; Ordeheiligen ; Heiligen met een bijzondere band met de Lage Landen ; Heilige bisschoppen uit de Lage Landen : bedevaartdrukwerk uit 1648-1800.