Model van een schroeflichttoestel

Nederlandsche Stoomboot Maatschappij Fijenoord, ca. 1857

Model van een schroefkoker tussen achtersteven en roersteven, met een deel van de kiel en de achterapostelen. Het schroeflichttoestel bestaat uit een los frame met een schroef, dat in de koker op en neer gehesen kan worden aan een touw, dat loopt over een schijf boven in de schroefkoker en een schijf in het schroefraam. De schroef is een Mangin-schroef, een vierbladige propellor, samengesteld uit twee tweebladige schroeven die in parallelstand gezet kunnen worden voor het lichten. De schroef wordt ontkoppeld door de as het schip in te trekken. De verticale rails tegen de achtersteven en de schroefsteven waarover het schroefraam beweegt, zijn voorzien van tanden; hierin vallen pallen van het schroefraam die het terugglijden voorkomen. De pallen kunnen worden teruggehouden, zodat het schroefraam kan zakken. Balken tegen de stevens houden het schroefraam omlaag en dienen voor het lichten verwijderd te worden. Schaal 1:10 (schatting).

Soort kunstwerkdemonstratiemodel
ObjectnummerNG-MC-565
Afmetingenhoogte 114 cm x breedte 45 cm x diepte 28 cm
Fysieke kenmerkenhout, messing en touw

Identificatie

Titel(s)
Model van een schroeflichttoestel
Objecttype
Objectnummer
NG-MC-565
Beschrijving
Model van een schroefkoker tussen achtersteven en roersteven, met een deel van de kiel en de achterapostelen. Het schroeflichttoestel bestaat uit een los frame met een schroef, dat in de koker op en neer gehesen kan worden aan een touw, dat loopt over een schijf boven in de schroefkoker en een schijf in het schroefraam. De schroef is een Mangin-schroef, een vierbladige propellor, samengesteld uit twee tweebladige schroeven die in parallelstand gezet kunnen worden voor het lichten. De schroef wordt ontkoppeld door de as het schip in te trekken. De verticale rails tegen de achtersteven en de schroefsteven waarover het schroefraam beweegt, zijn voorzien van tanden; hierin vallen pallen van het schroefraam die het terugglijden voorkomen. De pallen kunnen worden teruggehouden, zodat het schroefraam kan zakken. Balken tegen de stevens houden het schroefraam omlaag en dienen voor het lichten verwijderd te worden. Schaal 1:10 (schatting).
Onderdeel van catalogus

Vervaardiging

Vervaardiging
modelmaker: Nederlandsche Stoomboot Maatschappij Fijenoord, Rotterdam
Datering
ca. 1857
Zoek verder op

Materiaal en techniek

Fysieke kenmerken
hout, messing en touw
Afmetingen
hoogte 114 cm x breedte 45 cm x diepte 28 cm

Toelichting

De voorgestelde schroef werd in 1858 beproefd op het schroefstoomschip 4de klasse Vesuvius, lang 43 m, gebouwd in Vlissingen in 1857-1858 door L.K. Turk. De bladen van de Mangin-schroef zijn smaller dan die van een gewone tweebladige schroef, waardoor het gat van de schroefkoker minder groot hoeft te zijn.

Dit werk gaat over

Onderwerp

Verwerving en rechten

Copyright
Publiek domein
Herkomst
...; transferred from the Ministerie van Marine (Department of the Navy), The Hague, to the museum, 1883

Documentatie

Bruno Johannes Tideman, Verhandeling over de scheepsbouwkunde als wetenschap, zamengesteld vooral met het oog op het geheel stelselmatig ontwerpen van stoomschepen, voor oorlogs-marine en koopvaardij, 1859, p. 257.

Duurzaam webadres

Als u naar dit object wilt verwijzen, gebruik dan de duurzame URL:
https://id.rijksmuseum.nl/20053817

Conservation

Ab Hoving, maart 2012: minor repairs

Provenance

...; transferred from the Ministerie van Marine (Department of the Navy), The Hague, to the museum, 1883

Object number: NG-MC-565

Entry

Model of the well of a lifting screw between sternpost and rudder post.

In the well, a propeller is hung in a frame, which can be lifted by means of a rope running over a sheave in the frame and one at the top of the screw well.

The screw is a four-blade propeller composed of twin, two-blade screws which can be set in a parallel position for lifting. The fore screw can be disengaged by pulling the shaft into the ship. The vertical rails against sternpost and rudder post controlling the ascent have teeth for the ratchets of the screw frame, which prevent the frame from falling back. The ratchets have to be released to lower the screw. When in the downward position the frame is locked with vertical beams set against the rudder post and sternpost.

This model was presented to the Navy by the Nederlandsche Stoomboot Maatschappij Fijenoord in Rotterdam.¹J.M. Obreen, Catalogus der verzameling modellen van het Departement van Marine, The Hague 1858, no. 565. The screw was tested in 1858 on the Fourth Rate screw steamer Vesuvius, 43 metres long, built by Lambertus Katharinus Turk (1811-1873) in Flushing from 1857 to 1858.²A.J. Vermeulen, De schepen van de Koninklijke Marine en die der gouvernementsmarine 1814-1962, The Hague 1962, p. 69.

Scale (estimate) 1:10.

Literature

J.M. Obreen, Catalogus der verzameling modellen van het Departement van Marine, The Hague 1858, no. 565; B.J. Tideman, Verhandeling over de scheepsbouwkunde als wetenschap. Zamengesteld vooral met het oog op het geheel stelselmatig ontwerpen van stoomschepen, voor oorlogs-marine en koopvaardij, s.l. 1859, p. 257; A.J. Vermeulen, De schepen van de Koninklijke Marine en die der gouvernementsmarine 1814-1962, The Hague 1962, p. 69; J. Holtrop et al., ‘Schroefvoortstuwing. Een 19e eeuwse technische uitdaging’, Scheepshistorie 17 (2014), pp. 48-71

Citation

J. van der Vliet, 2016, 'Nederlandsche Stoomboot Maatschappij Fijenoord, Model of a Lifting Screw, Rotterdam, c. 1857', in J. van der Vliet and A. Lemmers (eds.), Navy Models in the Rijksmuseum, online coll. cat. Amsterdam: https://data.rijksmuseum.nl/20053817

(accessed 24 mei 2026 16:06:03 UTC+0).

Footnotes

¹J.M. Obreen, Catalogus der verzameling modellen van het Departement van Marine, The Hague 1858, no. 565.
²A.J. Vermeulen, De schepen van de Koninklijke Marine en die der gouvernementsmarine 1814-1962, The Hague 1962, p. 69.