Creamware bord op het welvaren van het schip Maria & Adriana onder kapitein Leendert Altena

Wedgwood (vermeld op object), 1779

Creamware bord ('decorated Dutch') met een transfer-print van een driemast hoekerschip met op de rand 'Leendert Altena’ (boven) en onder ‘Maria & Adriana’ en, in kapitalen, ‘Welvaren . 1779’. Het witte bord is vervaardigd in de Engelse ceramiekfabriek van Josiah Wedgwood en heeft een transfer print, waarschijnlijk aangebracht door de firma Sadler & Green te Liverpool, met op de spiegel het schip op een breed water (mogelijk de rivier de Maas) met op de achtergrond de waterkant met kerktorens en andere stedelijke bebouwing. Op de rand een vijftal bloemtakken en de tekst 'welvaren . 1779'. Op de welving van spiegel naar de rand de namen 'Leendert Altena' (boven) en 'Maria & Adriana' (onder). De 'Maria & Adriana' voer onder kapitein Leendert Steur in kustvaart naar onder andere Lissabon en Setubal (Portugal), Libourne (Frankrijk), Kopenhagen (Denemarken), Newry (Ierland) Londen (Engeland) en Memel (Litouwen). In mei 1779 werd het schip, dat op weg was naar Londen, door een Amerikaanse kaper genomen en mee naar Boston gevoerd maar keerde, mogelijk vanwege de neutrale status van de Republiek intact terug. Tussen juni 1782 en juli 1783 voer het, toen de Republiek inmiddels met Engeland in oorlog was, onder (neutrale) Oostendse vlag en heette in die periode 'Sophia'. In 1785 voer het schip onder Pruissische vlag. Jacob Altena nam in 1791 het roer van zijn vader over en voer nog tot in 1799, toen het, de Deense vlag voerende, door de Engelsen werd genomen. Het in Great Yarmouth opgebrachte hoekerschip werd kort daarop als geldig prijsschip verklaard waarmee het definitief in Engelse handen terecht was gekomen.

  • Soort kunstwerkbord (vaatwerk)
  • ObjectnummerNG-2024-21
  • Afmetingenhoogte 2,2 cm x diameter 30 cm
  • Fysieke kenmerkengegoten aardewerk met transfer print en belettering

Identificatie

  • Titel(s)

    • Creamware plate on the prosperity of the ship Maria & Adriana under captain Leendert Altena
    • Creamware bord op het welvaren van het schip Maria & Adriana onder kapitein Leendert Altena
  • Objecttype

  • Objectnummer

    NG-2024-21

  • Beschrijving

    Creamware bord ('decorated Dutch') met een transfer-print van een driemast hoekerschip met op de rand 'Leendert Altena’ (boven) en onder ‘Maria & Adriana’ en, in kapitalen, ‘Welvaren . 1779’. Het witte bord is vervaardigd in de Engelse ceramiekfabriek van Josiah Wedgwood en heeft een transfer print, waarschijnlijk aangebracht door de firma Sadler & Green te Liverpool, met op de spiegel het schip op een breed water (mogelijk de rivier de Maas) met op de achtergrond de waterkant met kerktorens en andere stedelijke bebouwing. Op de rand een vijftal bloemtakken en de tekst 'welvaren . 1779'. Op de welving van spiegel naar de rand de namen 'Leendert Altena' (boven) en 'Maria & Adriana' (onder). De 'Maria & Adriana' voer onder kapitein Leendert Steur in kustvaart naar onder andere Lissabon en Setubal (Portugal), Libourne (Frankrijk), Kopenhagen (Denemarken), Newry (Ierland) Londen (Engeland) en Memel (Litouwen). In mei 1779 werd het schip, dat op weg was naar Londen, door een Amerikaanse kaper genomen en mee naar Boston gevoerd maar keerde, mogelijk vanwege de neutrale status van de Republiek intact terug. Tussen juni 1782 en juli 1783 voer het, toen de Republiek inmiddels met Engeland in oorlog was, onder (neutrale) Oostendse vlag en heette in die periode 'Sophia'. In 1785 voer het schip onder Pruissische vlag. Jacob Altena nam in 1791 het roer van zijn vader over en voer nog tot in 1799, toen het, de Deense vlag voerende, door de Engelsen werd genomen. Het in Great Yarmouth opgebrachte hoekerschip werd kort daarop als geldig prijsschip verklaard waarmee het definitief in Engelse handen terecht was gekomen.


Vervaardiging

  • Vervaardiging

    aardewerkfabriek: Wedgwood (vermeld op object), Verenigd Koninkrijk

  • Datering

    1779

  • Zoek verder op


Materiaal en techniek

  • Fysieke kenmerken

    gegoten aardewerk met transfer print en belettering

  • Afmetingen

    hoogte 2,2 cm x diameter 30 cm


Toelichting

  • Een voor de Nederlandse markt, zeer waarschijnlijk via Samuel Tabor, een Engelse koopman te Rotterdam die van ca. 1763 tot 1791 agent was voor Wedgwood keramiek, vervaardigd stuk ceramiek, in opdracht van de reders van het schip. Het bootschip werd in 1777 te Maassluis voor plaatselijke partenreders gebouwd en kende een bewogen geschiedenis. Tijdens de Vierde Engelse Oorlog en de aanloop daarvan werd het schip en de bemanning slachtoffer van kapers. Op weg van Parnu (Estland) naar Figueira (Portugal) werd het in 1778 door Engelsen, op zoek naar contrabande in verband met de Amerikaanse Vrijheidsoorlog, gevisiteerd. Schipper Leendert Altena werd daarbij ernstig mishandeld. Een jaar later viel het vaartuig, op weg naar Lissabon, in Amerikaanse handen en ditmaal werd het schip in beslag genomen en meegevoerd naar Boston. Omdat de Republiek neutraal was (later koos het de kant van de Amerikanen) werd de Maria & Adriana vrijgegeven. Na de eerste twee onfortuinlijke jaren moeten de eigenaren op betere tijden hebben gehoopt met de opdracht voor een aantal bordjes en kommen waarop het schip alle Welvaren werd toegewenst. Inderdaad brak na 1779, ondanks de oorlogssituatie, een voorspoediger periode, tot 1799. In dat jaar wordt het, op weg van Ierland naar Denemarken, door de Britten genomen, inbeslaggenomen en in Londen verkocht. Het bordje is daarmee niet alleen ene bijzondere wijze van verbeelden van de maritieme sector in deze periode maar ook staat het symbool voor de internationale conflicten die toen de wereldgeschiedenis bepaalden.


Dit werk gaat over

  • Onderwerp


Verwerving en rechten

  • Credit line

    Schenking van de heer N. van Eek, Amsterdam

  • Verwerving

    schenking 2024-08-05

  • Copyright


Documentatie

    • N. van Eek; 'Het wel- en wee-varen van de Maria & Adriana en het schippersgeslacht Altena van Maassluis', in Tijdschrift voor Zeegeschiedenis, jaargang 44, nummer 2 (2025), p.61-81.
    • N. van Eek; 'Kapers op de kust', in 'Potzaken' (verschijnt 3 september 2024 bij opening van gelijknamige tentoonstelling in Kasteel Cannenburgh).

Duurzaam webadres