Kunstmatige horizon

anoniem, anoniem, anoniem, ca. 1830 - ca. 1865

Kunstmatige horizon met waterpas en handgeschreven uitleg in mahoniehouten doos. De cirkelvormige horizon bestaat uit verduisterd glas op een loden plaat in een messing driepoot met verstelbare pootjes. De waterpas heeft bovenop een schaal van 0 in het midden tot 40 aan weerszijden; met een veer in de basis wordt de waterpas in de hoek waarin hij gezet wordt geborgd. De handgeschreven uitleg is in het Frans.

  • Soort kunstwerkmeetinstrument
  • ObjectnummerNG-MC-1031
  • Afmetingenhorizon: hoogte 6 cm x diameter 13 cm, waterpas: hoogte 3,4 cm x breedte 15,5 cm x diepte 2 cm, doos: hoogte 8,3 cm x breedte 17,7 cm x diepte 17,5 cm, brief: hoogte 20,3 cm x breedte 11,8 cm
  • Fysieke kenmerkenhout, messing, ijzer, lood, glas, laken, papier, water

Identificatie

  • Titel(s)

    Kunstmatige horizon

  • Objecttype

  • Objectnummer

    NG-MC-1031

  • Beschrijving

    Kunstmatige horizon met waterpas en handgeschreven uitleg in mahoniehouten doos. De cirkelvormige horizon bestaat uit verduisterd glas op een loden plaat in een messing driepoot met verstelbare pootjes. De waterpas heeft bovenop een schaal van 0 in het midden tot 40 aan weerszijden; met een veer in de basis wordt de waterpas in de hoek waarin hij gezet wordt geborgd. De handgeschreven uitleg is in het Frans.

  • Opschriften / Merken

    • etiket, op de doos: ‘1031’ voormalig inventarisnummer
    • opschrift, op een briefje, handgeschreven: ‘De l'Erreur Causée par l'inclinaison / de l'Horison Artificiel avec l'horizon / vrai / [followed by description]’

  • Onderdeel van catalogus

Vervaardiging

  • Vervaardiging

    • instrumentmaker: anoniem, Nederland
    • instrumentmaker: anoniem, België
    • instrumentmaker: anoniem, Frankrijk

  • Datering

    ca. 1830 - ca. 1865

  • Zoek verder op

Materiaal en techniek

  • Fysieke kenmerken

    hout, messing, ijzer, lood, glas, laken, papier, water

  • Afmetingen

    • horizon: hoogte 6 cm x diameter 13 cm
    • waterpas: hoogte 3,4 cm x breedte 15,5 cm x diepte 2 cm
    • doos: hoogte 8,3 cm x breedte 17,7 cm x diepte 17,5 cm
    • brief: hoogte 20,3 cm x breedte 11,8 cm

Toelichting

  • Artificiële horizonten worden gebruikt om de hoogte van een hemellichaam met een octant of sextant te meten als de natuurlijke horizon niet waargenomen kan worden. Deze artificiële horizon was een geschenk van A. Klerck. Het lijkt erg veel op het instrument van Wegener uit Berlijn, zoals beschreven door Kaiser in 1883. In de eerste decennia van de tweede helft van de 19de eeuw gaf de Nederlandse Marine de voorkeur aan kwik-horizonten.

Dit werk gaat over

  • Onderwerp

Verwerving en rechten

  • Copyright

    Publiek domein

  • Herkomst

    …; gift from Mr A. Klerck to the Ministerie van Marine (Department of the Navy), The Hague;{J.M. Obreen et al., handwritten inventory list for items 944 to 1431, 1884, no. 1031, manuscript in NHA 476, inv. no. 1089.} transferred to the museum, 1883

Documentatie

  • P.J. Kaiser, Theorie en beschrijving der thans bij de Nederlandsche Marine in gebruik zijnde zeevaartkundige werktuigen, Leiden 1883, dl. 2, p. 140, pl. 13.

Duurzaam webadres

Vragen?

Ziet u een fout? Of heeft u extra informatie over dit object? Laat het ons weten!
  • Kunstmatige horizon
  • Kunstmatige horizon

anonymous, anonymous, anonymous

Artificial Horizon

Netherlands, Belgium, France, c. 1830 - c. 1865

Inscriptions

  • inscription, on a note, handwritten:De l'Erreur Causée par l'inclinaison / de l'Horison Artificiel avec l'horizon / vrai / [followed by description]
  • label, on the box:1031 former inventory label

Provenance

…; gift from Mr A. Klerck to the Ministerie van Marine (Department of the Navy), The Hague;1J.M. Obreen et al., handwritten inventory list for items 944 to 1431, 1884, no. 1031, manuscript in NHA 476, inv. no. 1089. transferred to the museum, 1883

Object number: NG-MC-1031

Entry

Artificial horizon with bubble level and explanatory note in a mahogany box.

The circular horizon is made of darkened glass on a lead plate in a brass tripod with adjustable feet. The bubble level has a scale on top, ranging from 0 in the middle to 40 either way. It has a spring in the base that keeps it at the angle to which it has been set by means of two bolts. The explanatory note is in French and signed ‘G’.

Artificial horizons are used to measure the altitude of a celestial body with a sextant or octant when a natural sea horizon cannot be seen.2An Inventory of the Navigation and Astronomy Collections in the National Maritime Museum Greenwich, 3 vols., coll. cat. Greenwich 1973, vol. 1, p. 2-1.

This artificial horizon was a gift from Mr A. Klerck to the Department of the Navy.3J.M. Obreen et al., handwritten inventory list for items 944 to 1431, 1884, manuscript in HNA 476 RMA, inv. no. 1089, no. 1031. It is almost identical to the instrument by Wegener in Berlin, described by Frederik Kaiser (1808-1872) in 1883.4P.J. Kaiser, Theorie en beschrijving der thans bij de Nederlandsche Marine in gebruik zijnde zeevaartkundige werktuigen, 2 vols., Leiden 1883, vol. 2, p. 140, pl. 13. In the third quarter of the nineteenth century the Dutch Navy much preferred mercury horizons.

Literature

P.J. Kaiser, Theorie en beschrijving der thans bij de Nederlandsche Marine in gebruik zijnde zeevaartkundige werktuigen, 2 vols., Leiden 1883, vol. 2, p. 140, pl. 13; J.M. Obreen et al., handwritten inventory list for items 944 to 1431, 1884, manuscript in HNA 476 RMA, inv. no. 1089, no. 1031; An Inventory of the Navigation and Astronomy Collections in the National Maritime Museum Greenwich, 3 vols., coll. cat. Greenwich 1973, vol. 1, p. 2-1.

Citation

J. van der Vliet, 2016, 'anonymous or anonymous or anonymous, Artificial Horizon, Netherlands or Belgium, c. 1830 - c. 1865', in J. van der Vliet and A. Lemmers (eds.), Navy Models in the Rijksmuseum, online coll. cat. Amsterdam: https://data.rijksmuseum.nl/20054071

(accessed 24 mei 2026 03:33:41 UTC+0).

Footnotes

  • 1J.M. Obreen et al., handwritten inventory list for items 944 to 1431, 1884, no. 1031, manuscript in NHA 476, inv. no. 1089.
  • 2An Inventory of the Navigation and Astronomy Collections in the National Maritime Museum Greenwich, 3 vols., coll. cat. Greenwich 1973, vol. 1, p. 2-1.
  • 3J.M. Obreen et al., handwritten inventory list for items 944 to 1431, 1884, manuscript in HNA 476 RMA, inv. no. 1089, no. 1031.
  • 4P.J. Kaiser, Theorie en beschrijving der thans bij de Nederlandsche Marine in gebruik zijnde zeevaartkundige werktuigen, 2 vols., Leiden 1883, vol. 2, p. 140, pl. 13.